Wskazówki dot. ograniczenia prawa wglądu i problem interesu publicznego (art. 69 ust. 1)

Marcin Mleczko
Dodane przez Marcin Mleczko Marzec 22, 2017 12:15 Uaktualniony

Wskazówki dot. ograniczenia prawa wglądu i problem interesu publicznego (art. 69 ust. 1)

Na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pojawiła się „Informacja o sposobie składania wniosków o ograniczenie prawa wglądu w postępowaniach” (kliknij aby pobrać plik PDF). Specjalnie opracowany dokument ma na celu doprecyzowanie sytuacji, w których przedsiębiorca może złożyć wniosek o ograniczenie prawa wglądu w postępowaniach prowadzonych przez Prezesa UOKiK oraz określenie warunków, jakie musi spełnić wniosek.

 

Najważniejsze informacje znajdujące się w dokumencie:

  • To na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wykazania, że przesłanki pozwalające zakwalifikować określone informacje jako tajemnicę przedsiębiorstwa są spełnione.
  • Przedsiębiorca powinien sformułować wniosek o ograniczenie prawa wglądu w sposób czytelny i konkretny:
    • informacje, które mają podlegać ochronie jako tajemnica przedsiębiorstwa muszą być precyzyjnie wskazane,
    • odrębnie w odniesieniu do każdej informacji lub kategorii informacji należy uzasadnić, że stanowią one tajemnicę przedsiębiorstwa. Przedsiębiorca powinien wykazać, że podjął wszelkie kroki zmierzające do ochrony informacji lub kategorii informacji oraz że nie zostały one ujawnione do wiadomości publicznej,
    • przedsiębiorca powinien precyzyjnie wskazać, w stosunku do których stron postępowania wnosi o ograniczenie prawa wglądu.
  • Niespełnienie ww. wymogów może skutkować nieuwzględnieniem przez Prezesa UOKiK wniosku o ograniczenie prawa wyglądu.
  • Pracownicy Urzędu są obowiązani do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, o których powzięli wiadomość w toku prowadzonego postępowania.
  • W celu ułatwienia przedsiębiorcom sporządzania wniosków o ograniczenie prawa wglądu Prezes UOKiK przygotował wzór wniosku wraz z objaśnieniami.

Praktyczne problemy ze stosowaniem art. 69 ust. 1:

Art. 69. 1. uokik: Prezes Urzędu, na wniosek lub z urzędu, może, w drodze postanowienia, w niezbędnym zakresie ograniczyć prawo wglądu do materiału dowodowego załączonego do akt sprawy, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem tajemnicy przedsiębiorstwa, jak również innych tajemnic podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów.

Art. 69 ust. 1 uokik to szczególny przepis proceduralny, gwarantujący z jednej strony ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, a z drugiej wprowadzający wyjątek od zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 kpa) i zasady jawności (art. 73 i 74 kpa). Z tego względu jego stosowanie powinno być niezwykle precyzyjne.

Art. 69 ust. 1 uokik posługuje się sformułowaniem „Prezes Urzędu może”, co mogłoby świadczyć o uznaniowości Prezesa Urzędu w tym zakresie (organ mógłby odmówić ograniczenia wglądu do materiałów dowodowych nawet gdy spełnione byłyby wszystkie przesłanki z art. 69 ust. 1). Można również przyjąć, że ze względu na treść art. 71 ust. 1 uokik, Prezes Urzędu jest zobligowany do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa (chociaż istnieją również głosy odmienne, ponieważ art. 71 wydaje się mieć zastosowanie „na zewnątrz”).

Art. 71. 1. Pracownicy Urzędu są obowiązani do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, jak również innych informacji, podlegających ochronie na podstawie odrębnych przepisów, o których powzięli wiadomość w toku postępowania.

W uproszczeniu, wykładnia art. 69 ust. 1 z uwzględnieniem art. 71 ust. 1 może prowadzić do wniosku, że Prezes UOKiK jest zobligowany do ograniczania prawa wglądu do materiału dowodowego (określonych fragmentów), jeżeli znajdują się tam tajemnice przedsiębiorstwa.

Pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa należy rozumieć zgodnie z art. 11 ust. 4 UZNK, ponieważ do tego przepisu wprost odwołuje się art. 4 ust. 17 uokik. Zgodnie z tym przepisem, tajemnicę przedsiębiorstwa stanowi informacja, która spełnia łącznie następujące warunki:

  1. posiada wartość gospodarczą;
  2. nie jest publicznie dostępna;
  3. przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania jej poufności.

Zakładając więc, że w materiale dowodowym mamy do czynienia z informacją, która posiada wartość gospodarczą, nie jest publicznie dostępna oraz przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania jej poufności, Prezes Urzędu jest zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie prawa wglądu do materiału dowodowego pozostałym stronom postępowania (jeżeli przyjmujemy wykładnię uwzględniającą art. 71 ust. 1 uokik).

Problem pojawia się, gdy przykładowo przedsiębiorca zamierza objąć wnioskiem o ograniczenie prawa wglądu informacje, które zawierają opis sposobu naruszania prawa / oszukiwania klientów, itp. Taka informacja zawiera wartość gospodarczą, ponieważ ma potencjalną możliwość przyniesienia korzyści przedsiębiorstwu/zmniejszenia strat; nie jest publicznie dostępna i przedsiębiorca podejmuje w stosunku do niej działania mające na celu zachowanie jej poufności. Wypełnione są więc przesłanki uznania takiej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa. Przepis art. 69 ust. 1 uokik nie posługuje się żadnymi przesłankami negatywnymi, oraz możemy założyć, że Prezes UOKiK nie dysponuje władzą dyskrecjonalną w tym zakresie. Jak więc należy rozwiązać taki problem?

W doktrynie pojawiają się dwa rozwiązania. Pierwsze z nich zakłada, że tajemnice godzące w interes publiczny nie mogą podlegać ochronie[1], a drugie, że informacje, które nie zasługują na ochronę z uwagi na interes publiczny, nie mogą być uznawane za tajemnice przedsiębiorstwa[2]. Oceniając te stanowiska z punktu widzenia przesłanek art. 69 ust. 1 uokik, wydaje się, że bardziej odpowiednie jest to ostatnie. W przypadku, gdy dana informacja jest sprzeczna z interesem publicznym, nie można uznać jej za tajemnicę, a przez to nie są spełnione przesłanki art. 69 ust. 1 uokik.

Niezależnie od przyjętej konstrukcji należy uznać, że odmowa ograniczenia prawa wglądu do materiału dowodowego sprawy ze względu na interes publiczny jest możliwa w uzasadnionych przypadkach. Kwestią niewątpliwie sprzeczną z wolą ustawodawcy byłoby wystąpienie sytuacji, w której, przykładowo, informacja o sposobie ograniczania konkurencji na rynku, korzystałaby z wyjątkowego prawa do ograniczenia zasady ogólnej wysłuchania stron i zasady jawności, zagwarantowanych w kodeksie postępowania administracyjnego.

 

[1] M. Bernatt (w:) T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2014, s. 971; E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s.244.

[2] J. Szwaja (red.), Art. 11 ZNKU (w:) Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2016, Legalis Nb. 3; S. Gronowski, Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1999, s. 438.

Marcin Mleczko
Dodane przez Marcin Mleczko Marzec 22, 2017 12:15 Uaktualniony
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found