Rząd przyjął projekt ustawy o private enforcement

Katarzyna Chojecka
Dodane przez Katarzyna Chojecka Marzec 11, 2017 23:50 Uaktualniony

Rząd przyjął projekt ustawy o private enforcement

Zgodnie z komunikatem prasowym UOKiK, 1 marca 2017 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowych przepisów dotyczących prywatnoprawnego dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Proponowane rozwiązania ustanawiają tzw. private enforcement, czyli możliwość dochodzenia odszkodowania wynikającego z naruszenia prawa konkurencji dla podmiotów prywatnych.

Omawiany projekt ustawy ma na celu transpozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2014/104/UE z 26 listopada 2014 r. w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej. Choć termin transpozycji dyrektywy upłynął z końcem grudnia 2016 r., dopiero w tym momencie można mówić o realnym przełomie w procesie decyzyjnym, gdyż projekt ten, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy z UOKiK, został zaaprobowany przez Radę Ministrów.

Nowe rozwiązania

Ustawa ma na celu jak najpełniejsze ułatwienie podmiotom prywatnym o słabszej pozycji rynkowej dochodzenia roszczeń powstałych w wyniku naruszenia prawa konkurencji poprzez przerzucenie ciężaru dowodu na sprawcę naruszenia. Służyć mają temu przede wszystkim nowe konstrukcje prawne: domniemanie winy podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie prawa konkurencji oraz domniemanie zakładające, że naruszenie prawa konkurencji wyrządza szkodę.

Nowym rozwiązaniem jest również wprowadzenie do ustawy definicji kartelu – pojęcia do tej pory nieujednoliconego w prawie polskim i różnorodnie definiowanego w piśmiennictwie prawniczym. Projekt ustawy definiuje kartel jako porozumienie lub praktyki uzgodnione przez co najmniej dwóch przedsiębiorców, którzy są wobec siebie konkurentami, zmierzające do koordynowania działań konkurencyjnych na rynku lub do wpływania istotnie na czynniki konkurencji, w szczególności polegające na ustalaniu lub koordynowaniu cen nabycia lub sprzedaży lub innych warunków transakcji handlowych, w tym odnośnie do praw własności intelektualnej, ustalaniu poziomu produkcji lub sprzedaży, podziale rynków lub klientów, w tym na zmowie przetargowej, ograniczeniu przewozu, wywozu lub działaniach antykonkurencyjnych podejmowanych przeciwko innym konkurentom. Jest to definicja pełniejsza i bardziej szczegółowa niż ta przewidziana w dyrektywie PE i Rady UE.

Interesującym narzędziem przewidzianym przez projekt ustawy jest również wprowadzenie całkowicie nowego rozwiązania do polskiego prawa cywilnego, tj. wniosku o wyjawienie środka dowodowego. Jeżeli projekt wejdzie w życie, sąd, na pisemny wniosek powoda, który uprawdopodobni swoje roszczenie i zobowiąże się, że uzyskany w ten sposób dowód będzie wykorzystany jedynie na potrzeby toczącego się postępowania, będzie mógł nakazać pozwanemu lub osobie trzeciej wyjawienie środka dowodowego służącego stwierdzeniu faktu istotnego dla rozstrzygnięcia, znajdującego się w ich posiadaniu. Dodatkową pomocą dla powoda ma być możliwość obciążenia strony uchylającej się od wyjawienia środka dowodowego kosztami postępowania lub uznania za ustalone fakty, które mają być stwierdzone.

Prawo do wytoczenia powództwa lub do przystąpienia do toczącego się postępowania ma przysługiwać nie tylko bezpośrednio poszkodowanym, ale również organizacjom pozarządowym zrzeszającym przedsiębiorców lub organizacjom zajmującym się ochroną konsumentów – oczywiście za zgodą powoda wyrażoną na piśmie. Przedmiotowe sprawy będą należały do właściwości sądów okręgowych.

Cel: efektywność

Kierunek zmian zaproponowanych przez zatwierdzony projekt należy ocenić pozytywnie. Już od kilku lat w debacie dotyczącej stosowania prawa konkurencji na terenie Unii Europejskiej mówi się o private enforcement jako o drodze, która znacznie zwiększa efektywność wdrażania zgodności z prawem i dochodzenia roszczeń przez poszkodowane podmioty.

W istocie instrument ten stanowi konieczne wsparcie dla publicznoprawnych środków zwalczania naruszeń prawa konkurencji. Przede wszystkim – Komisja Europejska oraz krajowe organy ochrony konkurencji nie posiadają często dostatecznych środków, by w pełni realizować postulat compliance. Ponadto, jest to najskuteczniejsza i najbardziej sprawna droga dla podmiotów prywatnych do uzyskania rekompensaty za doznaną szkodę wynikającą z naruszenia przepisów prawa konkurencji – mowa tu nie tylko o szybkości postępowania, ale również jego elastyczności. W końcu – private enforcement jako instrument zaprojektowany dla szerszej grupy zainteresowanych może być narzędziem, które upowszechni świadomość prawną konsumentów oraz znajomość przepisów mających chronić ich interesy.

W jaki sposób sprawdzi się przyjęty przez Radę Ministrów akt i jego rozwiązania w zaproponowanym kształcie? To pytanie otwarte, na które odpowiedzi udzieli najprawdopodobniej praktyka.

Katarzyna Chojecka
Dodane przez Katarzyna Chojecka Marzec 11, 2017 23:50 Uaktualniony
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found