Wymiana informacji między niekonkurentami

Maciej Marek
Dodane przez Maciej Marek Listopad 20, 2015 20:42 Uaktualniony

Wymiana informacji między niekonkurentami

Świadomość zagrożeń wynikających z wymiany informacji jest coraz większa. Niestety wielu przedsiębiorców niesłusznie przenosi reguły wymiany informacji między konkurentami na wymianę informacji między niekonkurentami, niepotrzebnie osłabiając swoje modele biznesowe.

Przyjmuje się, że porozumienia między konkurentami (tj. porozumienia horyzontalne) niosą ze sobą znacznie większe ryzyko ograniczenia konkurencji, niż porozumienia między niekonkurentami (zwłaszcza porozumienia wertykalne, tj. między przedsiębiorcami znajdującymi się na różnych szczeblach obrotu, np. między dostawcą a dystrybutorami). W związku z tym porozumienia wertykalne są przez prawo konkurencji traktowane znacznie łagodniej, niż porozumienia horyzontalne. Przejawem łagodniejszego traktowania porozumień wertykalnych są m.in. tzw. wyłączenia blokowe, które dotyczą właśnie porozumień wertykalnych. Powyższa zasada znajduje zastosowanie także do wymiany informacji. Oznacza to, że wertykalna wymiana informacji jest traktowana łagodniej, niż wymiana informacji między konkurentami.

Ilustracją podejścia UOKiK do wymiany wertykalnej może być decyzja Urzędu z 25 czerwca 2013 r. w sprawie spółki Sfinks Polska S.A., która prowadzi znaną sieć restauracji franczyzowych (Sphinx). Z uzasadnienia decyzji wynika, że Sfinks Polska narzucał franczyzobiorcom ceny odsprzedaży:

[…] w pierwszych umowach zawieranych przez Sfinks Polska z poszczególnymi franczyzobiorcami umieszczone były następujące klauzule dotyczące polityki cenowej: „Franchisingobiorca ma obowiązek realizowania sprzedaży oferowanych przez siebie produktów po cenie ustalonej przez Franchisingodawcę” (par. 23 decyzji)

UOKiK ustalił również, że Sfinks Polska stosował centralny system sprzedażowy pozwalający na bieżące monitorowanie cen franczyzobiorców:

Organizator sieci ma zatem możliwość ścisłego monitorowania i kontrolowania dokonywanych przez franczyzobiorców transakcji, gdyż centralny system sprzedażowy jest – jak stwierdziła sama strona postępowania – „instrumentem weryfikowania zgodności działań restauratorów z zakładaną polityką cenową Sfinks Polska S.A.”. (par. 29 decyzji)

Narzucanie franczyzobiorcom cen odsprzedaży zostało oczywiście uznane za naruszenie prawa (pkt I decyzji; więcej na temat kształtowania cen w relacjach z dystrybutorami). UOKiK nie zakwestionował natomiast legalności centralnego systemu sprzedażowego.

W zakresie kształtowania polityki cenowej franchising jest przez prawo konkurencji traktowany bardzo podobnie do innych form dystrybucji (zasadniczo niedozwolone jest uzgadnianie z franchisingobiorcami cen sztywnych lub minimalnych). W mojej ocenie powyższe rozstrzygnięcie można więc odnosić także do wymiany informacji między członkami innych systemów dystrybucji (w szczególności dystrybucji wyłącznej i dystrybucji selektywnej). Wymiana informacji między przedsiębiorcami znajdującymi się na różnych szczeblach dystrybucji będzie więc co do zasady dopuszczalna – i to nawet wtedy, gdy dotyczy najbardziej strategicznych kategorii informacji, takich jak informacje o cenach.

Tymczasem wielu przedsiębiorców zdaje się nie rozróżniać ryzyk związanych z horyzontalną i wertykalną wymianą informacji. Niektórzy prowadzący wymianę wertykalną stosują środki ostrożności uzasadnione w przypadku wymiany horyzontalnej, np. agregują wymieniane dane albo ograniczają wymianę informacji wyłącznie do danych historycznych. Tymczasem w relacjach wertykalnych również wymiana danych aktualnych i danych niezagregowanych z reguły będzie dopuszczalna.

Nie znaczy to, że wertykalna wymiana nie niesie ze sobą żadnego ryzyka prawnego. Jak wynika choćby z przytoczonego kazusu Sfinks Polska, wertykalna wymiana informacji (sama w sobie dopuszczalna) jest często wykorzystywana do monitorowania, czy dystrybutorzy przestrzegają (niedopuszczalnej) zmowy cenowej. Wymiana informacji z dystrybutorami może zatem zwrócić uwagę organu antymonopolowego i – wskutek badania umów, przesłuchania dystrybutorów, etc. – doprowadzić do stwierdzenia innego naruszenia. Wdrożenie systemu wymiany informacji wymaga zatem zapewnienia, że w pozostałym zakresie przedsiębiorca ma „czyste ręce”.

Niemniej jednak nie ma wątpliwości, że wymiana informacji między niekonkurentami nie wymaga ograniczeń i środków ostrożności idących tak daleko, jak wymiana horyzontalna.

 

Photo by Steve Davis

Maciej Marek
Dodane przez Maciej Marek Listopad 20, 2015 20:42 Uaktualniony
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found