O grzywnach nałożonych na banki [rekord nie pobity]

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Grudzień 5, 2013 18:22

O grzywnach nałożonych na banki [rekord nie pobity]

Jakiś czas temu, opierając się na doniesieniach prasowych, informowałem o zbliżających się decyzjach dotyczących karteli w sektorze finansowym Unii Europejskiej.

W dniu wczorajszym doniesienia prasowe znalazły potwierdzenie w komunikacie Komisji Europejskiej.

Przeanalizujmy więc treść komunikatu. Okazuje się, że KE nałożyła grzywny na 8 instytucji finansowych w łącznej wysokości 1.712.468.000 euro za udział w dwóch kartelach na rynkach derywatów (instrumentów pochodnych) finansowych w obrębie Europejskiego Obszaru Gospodarczego [na marginesie rekord w zakresie najwyższej grzywny nałożonej na uczestników kartelu wciąż należy do Philipsa, LG i spółki].

Obie decyzje w sprawach kartelowych wydane zostały w formie ugód (ang. settlement), a w związku z tym wysokość grzywien została obniżona o 10%.

W ramach pierwszego kartelu „zmówiły” się cztery instytucje (Barclays, Deutsche Bank, RBS, Société Générale) a sam kartel dotyczył ustalania wskaźników stóp procentowych derywatów denominowanych w walucie euro. Barclays nie otrzymało grzywny ze względu na udział w programie leniency. Kilka innych instytucji finansowych (Crédit Agricole, HSBC i JPMorgan) nie zdecydowało się na zawarcie ugody z KE, a więc względem nich toczy się normalne postępowanie antymonopolowe (czyt. obniżki 10% nie będzie w razie czego).

W ramach drugiego kartelu – sześć instytucji (UBS, RBS, Deutsche Bank, Citigroup i JPMorgan) uczestniczyło w jednym bądź wielu dwustronnych umowach dotyczących ustalania wskaźników stóp procentowych derywatów denominowanych w yenie (waluta japońska). Co ciekawe te dwustronne umowy zostały potraktowane jako jeden kartel. UBS nie otrzymało grzywny ze względu na udział w programie leniency. Dodatkowo, KE ukarał spółkę brokerską RP Martin za ułatwienie kartelu. Inna spółka ICAP rzekomo która ułatwiła zawiązanie kartelu nie zawarła ugody z KE i w stosunku do niej toczy się normalne postępowanie antymonopolowe.

Instrumenty pochodne to takie instrumenty finansowe, których wartość „pochodzi” od innego instrumentu bazowego. [W warunkach polskich najpopularniejszym instrumentem (który wywołał sporo kontrowersji) są opcje walutowe.] W ramach wykrytych karteli chodziło o instrumenty pochodne dotyczące stóp procentowych, a więc takich instrumentów, których wartość zależy od poziomu benchmarkowej stopy procentowej (konkretnie: LIBOR dla yena japońskiego albo EURIBOR dla euro). Co ważne, LIBOR czy EURIBOR są ustalane każdorazowo na podstawie wartości podawanych przez określone banki.

Prościej: ustalanie określonego poziomu (wskaźnika) LIBOR dla yena japońskiego miało wpływ na wartość instrumentu pochodnego np. kontraktu terminowego zawartego przez bank obejmującego LIBOR dla yena japońskiego.

Sprawa karteli od dnia wczorajszego jest przedmiotem zainteresowania prasy (być może również „poszkodowanych” w wybranych państwach ze względu na private enforcement).

W dzisiejszej Rzeczpospolitej Pani Katarzyna Czapracka również wypowiedziała się w sprawie karteli. Sugeruje ona, że wykryte kartele:
„Z punktu widzenia prawa konkurencji sprawy LIBOR i EURIBOR nie są standardowe. W typowej sprawie kartelowej producenci ustalają pomiędzy sobą poziom cen lub dzielą się rynkami czy też klientami.”

Ta wypowiedź moim zdaniem nie jest trafna. W mojej ocenie specyfika omówionych karteli wynika jedynie z osobliwości derywatów. Wyobraźmy sobie, że cena jednego produktu (X) zależy od ceny innego produktu (Y). Co więcej, X nie powstanie i nie istnieje bez Y. Jasne jest, że podniesienie ceny produktu Y ma bezpośredni wpływ na cenę X.

Podsumowując manipulacja instrumentem bazowym jest niczym innym jak ustalaniem ceny i manipulacją instrumentu pochodnego. Nie widzę powodu dla którego przepisy prawa konkurencji nie miałyby znaleźć w tej sytuacji zastosowania.

A jakie są Wasze przemyślenia?

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Grudzień 5, 2013 18:22
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found