Opinia prawna a kara dla przedsiębiorstwa – uwagi w świetle wyroku Sądu w sprawie C-681/11

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Czerwiec 18, 2013 23:52

Opinia prawna a kara dla przedsiębiorstwa – uwagi w świetle wyroku Sądu w sprawie C-681/11

W niniejszym wpisie chciałbym poruszyć i skomentować kwestię wyroku Sądu w sprawie C-681/11 w zakresie wykładni art. 101 TFUE.

Wniosek o wydanie wyroku w trybie prejudycjalnym został przedstawiony w związku ze sporem, jaki zaistniał pomiędzy austriackim federalnym urzędem ochrony konkurencji (i austriackim federalnym rzecznikiem interesu publicznego w postępowaniach antymonopolowych), z jednej strony, a 31 przedsiębiorstwami, m.in. Schenker & Co. AG z drugiej strony, w przedmiocie stwierdzenia naruszenia art. 101 TFUE i przepisów krajowego austriackiego.
Pierwsze pytanie prejudycjalne brzmiało następująco:
Czy naruszenia art. 101 TFUE przez przedsiębiorstwo mogą być zagrożone grzywną, jeżeli przedsiębiorstwo było w błędzie co do zgodności z prawem swojego działania, a nie można mu było zarzucić tego błędu?
Jeśli Sąd udzieliłby odpowiedzi negatywnej to:
a) Czy nie można zarzucić błędu co do zgodności z prawem zachowania, jeżeli przedsiębiorstwo postępowało zgodnie z poradą radcy prawnego mającego doświadczenie w prawie konkurencji, a nieprawidłowość porady nie była ani oczywista, ani rozpoznawalna na podstawie analizy, jakiej można wymagać od przedsiębiorstwa?
b) Czy nie można zarzucić błędu co do zgodności z prawem zachowania, jeżeli przedsiębiorstwo zaufało prawidłowości rozstrzygnięcia krajowego organu ochrony konkurencji, który zbadał podlegające ocenie zachowanie wyłącznie na podstawie krajowego prawa konkurencji i uznał je za dopuszczalne?
Innymi słowy – chodzi o subiektywne warunki nałożenia grzywny na przedsiębiorstwo naruszające art. 101 TFUE w wyniku błędu co do zgodności z prawem jego zachowania.
Czy przedsiębiorstwo może opierać się na treści wydanej opinii prawnej lub decyzji krajowego organu ochrony konkurencji – a w konsekwencji uniknąć kary za naruszenie art. 101 TFUE?

W ocenie Sądu – krajowe organy ochrony konkurencji mogą wyjątkowo podjąć decyzję o nienakładaniu grzywny nawet jeśli dane przedsiębiorstwo dopuściło się naruszenia art. 101 TFUE nieumyślnie lub w wyniku niedbalstwa.
Może to nastąpić w przypadku, gdy takiemu nałożeniu grzywny sprzeciwia się ogólna zasada prawa Unii taka jak zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Jednak Sąd stwierdził, że w omawianej sprawie taka zasada nie ma zastosowania, bowiem:
– przedstawiona przez prawnika opinia prawna nie może stanowić dla danego przedsiębiorstwa podstawy uzasadnionych oczekiwań co do tego, iż jego zachowanie nie narusza art. 101 TFUE czy też nie pociągnie za sobą nałożenia grzywny;
– krajowe organy ochrony konkurencji nie są one właściwe do podjęcia decyzji negatywnej, czyli stwierdzającej, iż nie doszło do naruszenia art. 101 TFUE (wyrok z dnia 3 maja 2011 r. w sprawie C-375/09 Tele2 Polska, Zb.Orz. s. I-3055, pkt 19−30), a w konsekwencji nie mogą spowodować powstania po stronie przedsiębiorstw uzasadnionych oczekiwań co do tego, że ich zachowanie nie narusza tego postanowienia traktowego.

W efekcie, wykładni art. 101 TFUE należy dokonywać w taki sposób, że przedsiębiorstwo, które dopuściło się jego naruszenia, nie może uniknąć nałożenia grzywny, jeśli naruszenie to wynika z błędu co do zgodności z prawem danego zachowania popełnionego przez to przedsiębiorstwo ze względu na treść opinii prawnej sporządzonej przez adwokata lub też decyzji wydanej przez krajowy organ ochrony konkurencji.
Innymi słowy tłumaczenie przez przedsiębiorstwo, że błędnie uważało, że nie narusza art. 101 TFUE nie pozwoli na uniknięcie kary. Mimo, że błąd miał uzasadnienie w treści opinii prawnej oraz decyzji wydanej przez krajowy organ ochrony konkurencji.
W omawianym przypadku krajowy organ ochrony konkurencji nie wydał decyzji co do zgodności zachowania z art. 101 TFUE, bo takiej decyzji wydać nie mógł (wypowiedział się jedynie co do naruszenia prawa austriackiego).
Wracając do kwestii – błędu prawnego na podstawie udzielonej opinii prawnej to moim zdaniem orzeczenie Sądu jest trafne. Pomija ono w tym względzie opinię i wnioski rzecznika generalnego Juliane Kokott. Ta ostatnia zaproponowała, że błąd prawny może być uznany za czynnik wyłączający karę lub ją zmniejszający, ale przy spełnieniu 5 przesłanek (całkowicie wymyślonych przez Panią Kokott dodajmy).
Trafność orzeczenia uzasadniam tym, że prawnik nie może nigdy dac 100% pewności co do braku naruszenia art. 101, bez pewnych założeń, które z natury rzeczy są zmienne bądź niepewne (np. definicja rynku właściwego). Po wtóre, nie może być tak, że opinia prawna stanowi wymówkę dla przedsiębiorstwa w celu naruszania przepisów prawa konkurencji (a do tego mogłaby zmierzać propozycja J. Kokott).
Konkludując – jeśli prawnik z zakresu europejskiego prawa konkurencji wydaje całkowicie jednoznaczną opinię stwierdzającą, że przedsiębiorstwo nie narusza art. 101 TFUE i to przedsiębiorstwo się na niej opiera (naruszając przy tym art. 101 TFUE) to powoduje to według mnie dwie konsekwencje prawne:
– przedsiębiorstwo zostanie ukarane
– prawnik ponosi odpowiedzialność za taką opinię.

Inną kwestią jest czy tak samo musi być w świetle polskiego prawa konkurencji – ale na to odpowiem innym razem….

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Czerwiec 18, 2013 23:52
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found