O kryzysie w walce z kartelami

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Marzec 18, 2013 13:58

O kryzysie w walce z kartelami

Jak poinformował na swojej stronie internetowej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: UOKiK) w wyniku walki z nielegalnymi porozumieniami antykonkurencyjnymi w 2012 r. prowadził – 36 postępowań w sprawach antykonkurencyjnych porozumień, wydał – 19 decyzji w zakresie horyzontalnych i wertykalnych antykonkurencyjnych porozumień oraz nałożył blisko 17 mln PLN kar pieniężnych. Za największy sukces UOKiK uznaje wzmożone zainteresowanie przedsiębiorców programem łagodzenia kar (tzw. leniency). W 2012 r. złożono 16 wniosków leniency (chociaż według innej informacji na stronie UOKiK – mowa jest o 15 wnioskach leniency). Czy aby na pewno polski organ antymonopolowy ma powody do radości? W świetle przeprowadzonej przeze mnie analizy decyzyjnej Prezes UOKiK w 2012 r. jak też porównawczej w stosunku do lat ubiegłych – można raczej mówić o kryzysie w walce z kartelami.
Bilans decyzyjny 2012 r.
Tytułem przypomnienia, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z dnia 31 marca 2007 r., z późn. zm.) „OKiKU” zakazane są porozumienia pomiędzy przedsiębiorcami, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym, które polegają np. na ustalaniu cen, podziale rynków zbytu lub zakupu czy ograniczaniu produkcji lub zbytu. Analizując praktykę decyzyjną Prezes UOKiK w ubiegłym roku skłaniam się do stwierdzenia, że mamy w Polsce kryzys w walce z kartelami. Jeśli pogrupujemy decyzje Prezesa UOKiK z 2012 r. (zastrzegam, że przeanalizowałem 16 dotyczących porozumień antykonkurencyjnych dostępnych na stronie internetowej UOKiK z 19 łącznie wydanych decyzji) dotyczące porozumień antykonkurencyjnych to okaże się, iż wśród 16 decyzji: a) większość (9) stanowią decyzje dotyczące porozumień wertykalnych (pionowych) – w zasadzie porozumień dystrybucyjnych (por. przykładowo decyzja nr DOK – 9/2012 dotycząca porozumienia pomiędzy spółką Orlen Oil a dystrybutorami jej produktów w zakresie sprzedaży środków smarnych z linii Platinum po cenach minimalnych; decyzja nr DOK 8/2012 dotycząca ustalanie przez Kronopol w latach 2001-2012 wraz z jej autoryzowanymi przedstawicielami oraz hurtowniami przedstawicielskimi minimalnych hurtowych cen odsprzedaży płty wiórowych i pilśniowych; decyzja nr DOK 7/2012 w sprawie ustalania przez Akuna Polska przez okres 10 lat wraz z dystrybutorami sztywnych cen detalicznych suplementów diety; decyzja nr RPZ 32/2012 dotycząca ustalania przez spółkę Young Digital Planet z dystrybutorami detalicznymi, minimalnych lub sztywnych, cen swoich produktów; decyzja nr RBG 19/2012 dotycząca ustalania przez producenta mebli IMS Sofa przez blisko 9 lat wraz ze swoimi dystrybutorami cen niektórych produktów);b) 3 decyzje dotyczą zmów przetargowych (ale raczej wąskiego kalibru – ponieważ ukaranych zostało np. dwóch przedsiębiorców prowadzących piekarnie, por. decyzja RWR 31/2012); c) 1 decyzja zobowiązaniowa (dotycząca porozumienia wertykalnego), która pozwoliła przedsiębiorcom na uniknięcie kary pieniężnej, por. decyzja RLU 38/2012; d) 2 decyzje dotyczące zmów taksówkarzy (sic!) (zob. decyzja Nr RBG – 29/2012 – zmowa taksówkarzy w Grudziądzu oraz decyzja RWR 7/2012 – zmowa taksówkarzy w Dzierżoniowie); e) 1 decyzja dotycząca porozumienia horyzontalnego (szpitale) – lecz nie dotyczącego ustalania cen – por. decyzja Nr RLU 31/2012. Widać więc jasno, że UOKiK koncentruje się raczej na wykrywaniu porozumień wertykalnych aniżeli horyzontalnych (te drugie są trudniejsze do wykrycia, ale przecież to one stanowią najpoważniejsze naruszenia prawa konkurenci, tzw. hard core restrictions). W zakresie wykrywania karteli UOKiK w 2012 r. nie zanotował sukcesów.
Praktyka decyzyjna w ubiegłych latach
Ostatecznie Prezes UOKiK wydał 19 decyzji dotyczących porozumień antykonkurencyjnych (w 2011 r. i 2010 r. odpowiednio 28 decyzji – spadek przynajmniej ilościowy jest więc dość znaczny). Ponadto, łączna wysokość nałożonych przez organ antymonopolowy w 2012 r. – 17 mln PLN wygląda mizernie w zestawieniu z karami nałożonymi w latach 2010-2011. Przykładowo w 2011 r. Prezes UOKiK ukarał uczestników „kartelu mobilnego” karami pieniężnymi o łącznej wysokości ponad 113 mln PLN (por. Decyzja Nr DOK – 8/2011), zaś w 2010 r. na uczestników porozumienia wertykalnego pomiędzy spółkami Tikkurila, Castorama i Praktiker wywołującego skutki dla porozumień horyzontalnych zostały nałożone kary w łącznej wysokości ok. 48 mln PLN (por. decyzja Nr DOK – 4/2010, przy czym Castorama skorzystała z programu leniency i w konsekwencji nie została ukarana).
Nowelizacja ustawy antymonopolowej lekarstwem na kryzys?
Brak osiągnięć w walce z kartelami z pewnością był głównym motywem zmian, które niebawem zostaną inkorporowane do polskiego prawa konkurencji (W 2012 roku w UOKiK trwały prace nad nowelizacją OKiKU). W celu skuteczniejszego wykrywania karteli (najcięższych naruszeń prawa konkurencji) UOKiK postuluje wprowadzenie odpowiedzialności finansowej menedżerów, tzw. dodatkowe programy łagodzenia kar leniency plus i settlements czyli możliwości dobrowolnego poddania się karze przez przedsiębiorcę naruszającego przepisy prawa konkurencji. Propozycje organy antymonopolowego już wzbudzają duże kontrowersje, co zwiastuje, że droga do inkorporowania zmian wcale nie będzie łatwa.

Zmodyfikowany artykuł został opublikowany w Gazecie Finansowej w dniu 8 marca 2013 r.

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Marzec 18, 2013 13:58
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found