Grupy zakupowe z perspektywy prawa ochrony konkurencji

dr Agata Jurkowska-Gomułka
Dodane przez dr Agata Jurkowska-Gomułka Październik 31, 2012 17:21

Grupy zakupowe z perspektywy prawa ochrony konkurencji

W maju 2012 r. media doniosły, że w Polsce powstała największa grupa zakupowa energii elektrycznej – Polimerowa Energia skupia ok. 90 przedsiębiorców z branży przetwarzania tworzyw sztucznych i kauczuku (informacje o grupie można znaleźć tu: http://energia.eplastics.pl/). Inicjatywa wydaje się jak najbardziej racjonalna gospodarczo – jak deklaruje Grupa jej członkowie w 2013 r. zapłacą za energię o 12% mniej.

Wspólne zakupy przedsiębiorców mogą jednak wzbudzać wątpliwości co do ich legalności w świetle prawa ochrony konkurencji, zwłaszcza, że z perspektywy reguł ochrony konkurencji są to porozumienia horyzontalne. Specyfika tych porozumień polega na tym, że mogą one oddziaływać co najmniej na dwa rynki (rynek zakupów i rynek sprzedaży produktów), powodując na nich ograniczenia konkurencji. Działalność grupy zakupowej (lub zakupowo-sprzedażowej) może stanowić także platformę wymiany informacji prowadzącej do (niedozwolonej) koordynacji zachowań rynkowych. Ekonomiści zwracają także uwagę na to, że grupy zakupowe mogą wywoływać „efekt łóżka wodnego” (waterbed effect) polegający na tym, że grupa zabezpiecza dla siebie lepsze ceny zbytu, a w konsekwencji inni nabywcy płacą ceny wyższe, co ostatecznie dzieje się ze szkodą dla konsumentów.

Korzyści gospodarcze wynikające z działalności grup zakupowych wydają się jednak na tyle istotne, by uzasadnić stosunkowo liberalne stosowanie wobec nich zakazu porozumień ograniczających konkurencję, przejawiające się albo w objęciu takich porozumień wyjątkiem legalnym przewidzianym w art. 8 polskiej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (i art. 101 ust. 3 TFUE), albo wręcz w zastosowaniu doktryny niezbędnych (koniecznych) ograniczeń. Nie ma wątpliwości co do tego, że ocena antymonopolowa działalności grup zakupowych powinna podlegać tzw. podejściu skutkowemu (czy inaczej: podejściu ekonomicznemu).

Jak dotąd, polska praktyka decyzyjna i orzecznicza w odniesieniu do działalności grup zakupowych jest bardzo uboga. W zasadzie jedyną sprawą, w której miał szansę zaistnieć problem działalności grup zakupowych, była decyzja Prezesa UOKiK dotycząca porozumienia wertykalnego na krajowym rynku sprzedaży systemów rynnowych – za jednego z uczestników tego porozumienia uznana została znana w sektorze budowlanym grupa zakupowa-sprzedażowa Polskie Składy Budowlane. W swojej decyzji w sprawie Gamrat (z 2005 r.) Prezes UOKiK nie uwzględnił w żaden sposób specyfiki grupy zakupowo-sprzedażowej i potraktował ją tak, jak innych uczestników porozumienia, którymi były hurtownie materiałów budowlanych. Brak takiej analizy spotkał się z krytyką Sądu Apelacyjnego w Warszawie (por. wyroki z dnia 10.11.2009 r.: VI Aca 297/09, Budmech; VI Aca 292/09, Gamrat; VI Aca 291/09, PSB). Jednak ani SA, ani orzekający w następstwie wyroków SA SOKiK, nie dokonały jak dotąd żadnej antymonopolowej oceny działalności grupy zakupowo-sprzedażowej, przy czym sprawa – m.in. wskutek wniesienia przez Prezesa UOKiK apelacji od powtórnego wyroku SOKiK – nie znalazła jeszcze swojego finału.

Być może rozwój na polskim rynku takich inicjatyw gospodarczych jak Polimerowa Energia zaowocuje jakimś „soczystą” sprawą antymonopolową, której przedmiotem będzie ocena działalności grupy zakupowej (zakupowo-sprzedażowo) z perspektywy art. 6 ustawy (i/lub art. 101 TFUE). O antymonopolowej ocenie grup zakupowych w innych krajach piszę nieco więcej w artykule „Dopuszczalność porozumień zakupowych w świetle reguł konkurencji w wybranych systemach prawnych”, opublikowanym w Kwartalniku Prawa Publicznego nr 3-4/2011.

Dr Agata Jurkowska-Gomułka
CARS

dr Agata Jurkowska-Gomułka
Dodane przez dr Agata Jurkowska-Gomułka Październik 31, 2012 17:21
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found