Wpadkowy wyrok CAT w sprawie Dairy (TESCO vs OFT)

Piotr S. Borowiec
Dodane przez Piotr S. Borowiec Maj 10, 2012 13:56

Wpadkowy wyrok CAT w sprawie Dairy (TESCO vs OFT)

CAT w sprawie Dairy – litigation legal privilege, sprawiedliwość proceduralna i … zmiany w polskiej ustawie

Polecamy uwadze wydany w dniu 20 marca 2012 roku przez Competition Appeal Tribunal (CAT) wyrok w sprawie Tesco vs Office of Fair Trading (OFT), stanowiący ciąg dalszy sprawy Dairy, czyli ustalania cen produktów nabiałowych przez przetwórców tych produktów i sieci handlowe w UK. Wyrok CAT nie przesądza o okolicznościach zasadniczych dla stwierdzonego przez OFT porozumienia cenowego (o czym niżej), ale odnosi się do kwestii wpadkowych dotyczących stosowania zasady litigation legal privilege w postępowaniach z zakresu prawa konkurencji,  sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu przed OFT oraz samego charakteru tego postępowania (inkwizycyjne, czy jednak sporne?).  Wyrok CAT może stanowić również dobre wprowadzenie do ciekawego tematu  porozumień hub and spoke.

Rozstrzygnięcie CAT

Wyrok jest znaczącym, ale zapewne nie ostatnim punktem zwrotnym w batalii, którą od 2003 roku toczy sieć handlowa TESCO z OFT. Spółka jest jedynym spośród 9 uczestników porozumień w sprawie Dairy, który odwołał się od decyzji OFT. Omawiany wyrok został wydany w związku ze złożeniem przez OFT na początku marca 2012 roku wniosku disclosure tj. wniosku o zobowiązanie TESCO do ujawnienia i wydania określonych dokumentów i informacji. Zmierzał on między innymi do (i) ujawnienia dokumentów uzyskanych przez TESCO w ramach wewnętrznego postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez zewnętrznych doradców i (ii) wskazania wszystkich potencjalnych świadków, z którymi TESCO kontaktowała się w związku z postępowaniem oraz wymienionej z nimi korespondencji.

W trakcie postępowania przedmiot sporu został zawężony do informacji z punktu (ii). Ostatecznie wniosek OFT upadł jako nieuzasadniony, nieproporcjonalny i nieistotny dla toczącego się postępowania. Wprawdzie główna oś sporu pomiędzy TESCO i OFT dotyczyła tego, czy zasada litigation legal privilege ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym i czy w zakresie żądanym przez OFT może ona zostać uchylona, to podstawą odrzucenia wniosku były obwiązujące reguły postępowania przed CAT. Niejako na marginesie CAT odniósł się jednak do wątpliwości merytorycznych, które budziło uzasadnienie wniosku dotyczące w szczególności:

a) charakteru postępowania przed OFT (inkwizycyjne, czy sporne) oraz

b)  samej istoty zasady litigation legal privilege oraz czy obowiązuje ona również w postępowaniu administracyjnym.

W skrócie można powiedzieć,  że CAT w wyroku podkreślił wagę zasady litigation legal privilege jako fundamentalnej gwarancji praw procesowych stron. Stwierdził bowiem, że konieczność ochrony prawa uczestników postępowania do zachowania w poufności treści porady prawnej leży w interesie publicznym. Dopóki zatem owa zasada nie zostanie uchylona, komunikacja pomiędzy stroną i jej doradcami prawnymi korzysta z gwarancji poufności.

Ciekawe okazują się również konkluzje CAT odnośnie do charakteru postępowania przed OFT. Zdaniem Trybunału, postępowanie administracyjne przed OFT może mieć charakter sporny (OFT stał na stanowisku, że postępowanie przed urzędem ma charakter inkwizycyjny, a nie sporny). CAT wyraźnie podkreślił, że nie można a priori przesądzać, że wszystkie postępowania podejmowane przez OFT w interesie publicznym mają charakter inkwizycyjny – przymiot taki jest z pewnością bezdyskusyjny w postępowaniach w sprawie badanie rynku, gdzie w istocie chodzi tylko o zebranie faktów. W pozostałych sprawach ocena charakteru postępowania wymaga uwzględnienia jego specyfiki i okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze CAT przesądził, że w rozpatrywanej sprawie TESCO, w której spółce postawiono zarzut udziału w niedozwolonym porozumieniu cenowym, a który to zarzut TESCO zdecydowanie kwestionowała, był nie mniej sporny niż zwykłe postępowanie cywilne, które za przedmiot miałoby te same naruszenia prawa.

Z uwagi na ciężar gatunkowy zarzutów stawianych TESCO i grożące spółce sankcje finansowe CAT stwierdził ponadto, że na sytuację spółki w tym konkretnym postępowaniu należy spojrzeć przez pryzmat prawa do rzetelnego procesu wynikającego z art. 6 EKPC. W konsekwencji, zdaniem CAT, to właśnie zasada sprawiedliwości proceduralnej gwarantowała TESCO nie tylko prawo do wybrania sposobu prowadzenia sprawy, ale również prawo do zachowania w tajemnicy korespondencji z osobami trzecimi i potencjalnymi świadkami podjętej w związku z toczącym się postępowaniem.

Lord Carlile of Berriew, sędzia prowadzący sprawę, z pewną powściągliwością stwierdził jednak, że wyrok nie jest żadnym przełomem:

 I should say that I do not regard my conclusion as breaking any new ground. As counsel for Tesco observed at the hearing, it seems to me likely that both legal advice privilege and litigation privilege have routinely been claimed and probably never challenged in relation to similar or analogous investigations under the Act. 

Zainteresowanych treścią wyroku odsyłam na strony internetowe CAT.

Kilka słów o tle sprawy

Sprawa Dairy dotyczy zawartych na przełomie 2002/2003 pomiędzy sieciami handlowymi trzech porozumień polegających na uzgadnianiu cen odsprzedaży produktów nabiałowych (serów i mleka) na terenie UK. Mechanizm ustalania cen zakładał wykorzystanie znanego ekonomicznego modelu kooperacji w ramach klastra (tzw. hub and spoke). W wymianę informacji o cenach zostały zaangażowane nie tylko sieci handlowe, ale również ich dostawcy.

Na etapie postępowania przed OFT sprawa zakończyła się w 2011 roku decyzją nakładającą na uczestników porozumienia (m.in. Asda, Arla, Dairy Crest, McLelland, Safeway (obecnie Morrisons), Sainsbury’s, TESCO) kary w łącznej wysokości prawie 50 milionów funtów. Więcej informacji o sprawie Dairy znajduje się na stronach OFT.

Sprawa Dairy w świetle propozycji zmian w polskim prawie konkurencji

Sprawa Dairy jest dobrym przykładem tego, jak skuteczna – z punktu widzenia ekonomiki postępowania, oraz korzystna – z punktu widzenia wysokości nałożonych kar na uczestników – może okazać się instytucja dobrowolnego poddania się karze. O planach jej wprowadzenia do polskiego prawa konkurencji oraz o wstępnych, ogólnych założeniach informowaliśmy już na Antitrust.pl.

W sprawie Dairy na 9 podmiotów, którym postawiono zarzuty udziału w porozumieniu, jeden skorzystał z programu leniency, siedem zaś przyznało się do zarzucanych czynów i skorzystało z opcji zawarcia z OFT tzw. early resolution agreement (odpowiednika planowanej instytucji DPK). W zamian za pełne uznanie własnej odpowiedzialności za naruszenie prawa i zobowiązanie do pełnej współpracy w wyjaśnianiu okoliczności postępowania, uczestnicy porozumienia uzyskali redukcję kar w wysokości aż 35%. Co więcej, od momentu wejścia postępowania w kluczową fazę (statement of objection, sierpień 2007) do momentu, w którym większość uczestników zdecydowała się na zawarcie porozumienia z OFT (przełom grudnia 2007 i lutego 2008), minęło niespełna pół roku. [Na marginesie – jeszcze krócej, bo nieco ponad dwa miesiące, zajęło OFT zawarcie „ugody” z uczestnikami porozumienia cenowego wyrobów tytoniowych w UK (2 producentów, 10 dystrybutorów)- statement of objection został wydany pod koniec kwietnia 2008 roku, porozumienia zostały zawarte już na początku lipca 2008. Uzgodnione w early resolution agreement redukcje kar sięgnęły 20%].

Powyższy przykład pokazuje, że dobrze opracowany i rozsądnie wdrażany przez organ antymonopolowy instrument, który stwarza uczestnikom porozumień realne zachęty finansowe może okazać się skutecznym elementem sprawnego egzekwowania reguł prawa konkurencji. Praktyka orzecznicza OFT może więc okazać się dobrą „intelektualną inspiracją” w pracach nad zmianami polskiej ustawy.

Piotr S. Borowiec
Dodane przez Piotr S. Borowiec Maj 10, 2012 13:56
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found