Nowelizacja uokik – perspektywa sprawiedliwości proceduralnej

Maciej Bernatt
Dodane przez Maciej Bernatt Maj 9, 2012 14:40

Nowelizacja uokik – perspektywa sprawiedliwości proceduralnej

Pod koniec marca 2012 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) przedstawił propozycje zmian w polskim prawie ochrony konkurencji. Ich celem ma być zwiększenie skuteczności działań Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK). Proponowane jest wprowadzenie instytucji dobrowolnego poddania się karze, możliwości stosowania przez Prezesa UOKiK środków zaradczych oraz odpowiedzialności finansowej osób fizycznych za naruszenie reguł konkurencji. Ponadto rozszerzony ma zostać program darowania lub łagodzenia kar. Usprawnieniu ma ulec procedura regulująca postępowania antymonopolowe w sprawach koncentracji. Proponowana reforma wpisuje się zatem w wielokrotnie deklarowane publicznie przez UOKiK dążenie do chronienia wolnej konkurencji w sposób jak najbardziej skuteczny, co wiązane jest z wyposażeniem Prezesa UOKiK w znaczące uprawnienia dochodzeniowe, decyzyjne i sankcyjne.

Dopóki nie zostaną ujawnione szczegółowe założenia projektu nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, trudne jest dokonanie rzetelnej oceny proponowanych zmian. Jeżeli chodzi o ich kierunek, to niewątpliwie Prezes UOKiK ma prawo proponować takie rozwiązania legislacyjne, które przyczynić się mogą do podnoszenia skuteczności jego działań. Rozwiązania te – po zaprezentowaniu ich w szczegółowej wersji jako założeń projektu nowelizacji – powinny być poddane szczegółowej debacie publicznej i konsultacjom społecznym. Idealną byłaby również sytuacja, gdyby założenia nowelizacji nie były przygotowane wyłącznie wewnątrz UOKiK, ale również przy udziale ekspertów niezwiązanych bezpośrednio z tym urzędem.

W chwili obecnej zasadne jest natomiast postawienie pytania, czy proponowanym zmianom legislacyjnym nie powinny towarzyszyć takie, które zapewnią respektowanie sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu przed Prezesem UOKiK w stopniu większym niż obecnie. Przyjmuję bowiem, że o prawidłowo ukształtowanym systemie ochrony konkurencji można mówić tylko wtedy, gdy organ ochrony konkurencji dysponuje skutecznymi środkami dowodowymi, sankcyjnymi i egzekucyjnymi, ale też stosuje je w sposób nie naruszający sprawiedliwości proceduralnej (M. Bernatt, Sprawiedliwość proceduralna w postępowaniu przed organem ochrony konkurencji, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania UW, Warszawa 2011, s. 27). Respektowanie sprawiedliwości proceduralnej jako zasady ogólnej prawa wynikającej z konstytucyjnej klauzuli demokratycznego państwa prawnego, wymaga, aby w postępowaniu przed Prezesem UOKiK zagwarantowane zostały jej wartości, takie jak wysłuchanie, równość, możliwość obrony, poufność i zaskarżalność (tamże, s. 91-98).

Zmiany prawa ochrony konkurencji, które mają przyczynić się do zwiększenia skuteczności działań organu ochrony konkurencji powinny być wprowadzone równolegle ze zmianami, które zagwarantują wysoki poziom ochrony praw procesowych podmiotom, które biorą udział w tym postępowaniu. Na przykład jeżeli w przyszłości polski organ ochrony konkurencji proponowałby wprowadzenie przepisów przewidujących odpowiedzialność karną osób fizycznych za naruszenie reguł konkurencji, to równocześnie musiałby wprowadzić – w pełnym zakresie – gwarancje określone w procedurze karnej. W świetle obecnej zaś dyskusji, wprowadzanie proponowanych przez Prezesa UOKiK zmian uokik powinno być poprzedzone lub połączone z działaniami legislacyjnymi, zmierzającymi do usunięcia istniejących uchybień uokik, jeżeli chodzi o poziom zagwarantowania sprawiedliwości proceduralnej w postępowaniu antymonopolowym.

Dlatego konieczne jest dokonanie przeglądu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, które powinny zostać znowelizowane, tak aby w postępowaniu przed Prezesem UOKiK w większym stopniu zagwarantowana była sprawiedliwość proceduralna. Propozycje w tym zakresie zgłaszam w artykule opublikowanym w internetowym Kwartalniku Antymonopolowym i Regulacyjnym (zob. http://www.ikar.wz.uw.edu.pl/numery/01/pdf/01_bernat_ustawa.pdf). Zachęcam do jego lektury i do dyskusji.

Maciej Bernatt
Dodane przez Maciej Bernatt Maj 9, 2012 14:40
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found