Planowane zmiany w prawie konkurencji – korekta czy rewolucja?

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Kwiecień 10, 2012 19:14

Planowane zmiany w prawie konkurencji – korekta czy rewolucja?

Poniżej przedstawiam syntetyczne omówienie planowanych zmian w polskim prawie konkurencji. Artykuł został pierwotnie opublikowany w Gazecie Finansowej 6 kwietnia br.

Sygnalizowana przez Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) nowelizacja przepisów antymonopolowych przybiera wyraźnych kształtów (o planowanych zmianach Prezes UOKiK poinformowała w wywiadzie dla styczniowego dwutygodnika Bloomberg Businessweek). Oprócz wprowadzenia dwuetapowej procedury postępowania w zakresie kontroli koncentracji oraz wprowadzenia wywodzącej się z prawa karnego instytucji dobrowolnego poddania się karze w zakresie praktyk ograniczających konkurencję przez przedsiębiorców – planowane są dalsze „unowocześnienia”, w tym m.in.: rozszerzenie programu łagodzenia kar, odpowiedzialność finansowa zarządzających spółkami za naruszenia prawa konkurencji. Wbrew początkowym informacjom o korekcie przepisów, zapoznając się z postulowanymi rozwiązaniami prawnymi można mówić o małej rewolucji, zwłaszcza w zakresie zwalczania praktyk ograniczających konkurencję (zwiększenie skuteczności w walce z kartelami).
Dlaczego zmiany w prawie konkurencji?
Jak informuje UOKiK po pięciu latach obowiązywania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (z dnia 16 lutego 2007 roku) planowana jest nowelizacja tejże ustawy w celu dostosowania prawa konkurencji do zmian zachodzących w gospodarce. Celem nowelizacji , jak informuje na swojej stronie internetowej UOKiK, jest przede wszystkim zwiększenie skuteczności działań UOKiK w zakresie kontroli koncentracji oraz zwalczania porozumień ograniczających konkurencję.
Kontrola koncentracji
Zmiany mające charakter ewolucyjny będą dotyczyły procesu związanego z obowiązkiem zgłaszania zamiaru koncentracji. Po pierwsze, deklarowane zmiany będą dotyczyły rozszerzenia katalogu przesłanek wyłączających obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji do Prezesa UOKiK: dodatkowe kryterium obrotu dla przedsiębiorców tworzących nowego przedsiębiorcę – wymóg 10 mln euro obrotu na terenie Polski przez każdego z tworzących nowego przedsiębiorcę w okresie 2 lat przed zgłoszeniem zamiary koncentracji. Po wtóre, postulowane jest traktowanie przy obliczaniu obrotów dwóch lub więcej transakcji rozłożonych w czasie jako jedną koncentrację (jeżeli przejęcie kontroli lub nabycie mienia przedsiębiorców należących do tej samej grupy kapitałowej następuje w okresie 2 lat). Po trzecie mają nastąpić zmiany jak chodzi o przeliczanie obrotu grup kapitałowych (do obrotu będą wliczane również obroty uzyskiwane przez podmioty współkontrolowane). Wreszcie propozycja zmian dotyczy zmian proceduralnych w zakresie wprowadzenia dwuetapowego postępowania w sprawach z zakresu koncentracji podmiotów gospodarczych. Ma to nastąpić w ramach podziału rozpatrywanych koncentracji na sprawy proste i skomplikowane. Sprawy łatwe i niebudzące wątpliwości jak chodzi o wpływ koncentracji na konkurencją będą rozstrzygane w ciągu 30 dni, natomiast sprawy bardziej skomplikowane będą trwały cztery miesiące. (warto pamiętać, że do czasu nie wlicza się jednak oczekiwania na odpowiedzi przedsiębiorców – brak jest informacji czy ta proceduralna kwestia również zostanie znowelizowana). Jak twierdzi Prezes UOKiK zmiana proceduralna i dwuetapowa procedura rozpatrywania spraw z zakresu kontroli koncentracji – „umożliwi przyspieszenie rozpatrywania spraw prostych, a jednocześnie pozwoli skupić się nam na sprawach trudniejszych, bardziej wymagających i mogących mieć negatywny wpływ na rynek”. Ponadto, jeśli w ramach prowadzonego przez organ antymonopolowy postępowania w sprawie koncentracji – nie będzie możliwe wydanie zgody na koncentrację, wówczas UOKiK będzie informował przedsiębiorcę o swoich zastrzeżeniach – w ramach tzw. statement of objections. Niewątpliwie wprowadzenie tej zmiany sprzyjało będzie przejrzystości procedury oraz sprawi, że przedsiębiorca będzie mógł poznać uprzednio – planowane przez UOKiK rozstrzygnięcie, a w tym zakresie dostosować swój plan działania biznesowego..
Nowe formy współpracy z organem antymonopolowym
Zasadnicze działanie legislacyjne poświęcone będą nowym formom współpracy z UOKiK – implementacja tzw. dobrowolnego poddania się karze oraz modernizacja programu leniency (program łagodzenia kar). Po pierwsze, zastosowanie instytucji dobrowolnego poddania się karze będzie miało charakter opcjonalny. Jeśli Prezes UOKiK uzna, iż może przyśpieszyć postępowanie antymonopolowe, wówczas będzie mógł wystąpić w toku postępowania do przedsiębiorcy z „propozycją” dobrowolnego poddania się karze przez przedsiębiorcę (w „propozycji” Prezes UOKiK wskaże przesłanki ewentualnego rozstrzygnięcia oraz prawdopodobną karę, którą zamierza nałożyć na przedsiębiorcę). W wyniku dobrowolnego poddania (również dpk) się karze przedsiębiorca będzie mógł uzyskać redukcję kary o 10%. Warunkiem sine qua non będzie rezygnacja przez przedsiębiorcą z uprawnienia do odwoływania się od decyzja Prezes UOKiK wydanej na podstawie dpk. Po drugie, organ antymonopolowy proponuje usprawnienie programu leniency, który umożliwia uczestnikowi niedozwolonego porozumienia uniknięcie lub obniżenie sankcji finansowej w zamian za współpracę z UOKiK i dostarczenie informacji na temat zmowy. Obecnie tylko podmiot, który jako pierwszy poinformuje UOKiK o niedozwolonych praktykach może liczyć na całkowite zwolnienie z kary – pozostali na obniżenie sankcji. Zgodnie z propozycją UOKiK, przedsiębiorca, który złoży wniosek leniency jako drugi lub kolejny, będzie mógł uzyskać dodatkowe obniżenie kary, jeśli poinformuje UOKiK o innej zmowie, której również był uczestnikiem. W tej drugiej sprawie będzie ponadto miał status pierwszego wnioskodawcy (tzw. program leniency plus). Planowane jest również zrezygnowania z przesłanki zgodnie z którą inicjator niedozwolonego porozumienia nie może uzyskać całkowitego zwolnienia z kary w ramach programu leniency.
Inne postulaty de lege ferenda
Dodatkowo, w celu skuteczniejszej walki z kartelami, planowane jest wprowadzenie kar finansowych na osoby fizyczne odpowiedzialne za działania niezgodne z prawem (zapewne menadżerów). Zgodnie z doświadczeniami holenderskimi wysokość sankcji mogłaby wynieść do 450.000 euro. Przesłanki nałożenia kary byłyby: 1) działania osoby fizycznej mające na celu naruszenie przepisów prawa konkurencji (ang. giving orders or carrying out plans), lub 2) zgoda na działania naruszające prawo konkurencji (zaniechanie interwencji), (ang. hear all, see all, say nothing). Wreszcie, w celu przywrócenia konkurencji na rynku planowane jest wykorzystanie tzw. środków zaradczych (ang. remedies). Ich głównym celem nie jest karanie, lecz poprawa sytuacji na rynku. W decyzji Prezes UOKiK mogłaby wskazać, jakie działania o charakterze behawioralnym (np. umożliwienie dostępu do infrastruktury, udzielenie licencji, zmiana lub niestosowanie warunków umowy, zmiana wysokości stosowanych cen lub rabatów) lub strukturalnym (zbycie części lub całości akcji/udziałów, podział przedsiębiorstwa, zbycia spółki zależnej, zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa) ma podjąć przedsiębiorca w celu usunięcia skutków naruszenia.
Konkluzje
Niewątpliwie zmiany postulowane przez UOKiK świadczą o tym, że przedsiębiorców oraz praktyków zajmujących się prawem konkurencji czeka mała rewolucja. Zmiany mają na celu bardziej gospodarcze i pro-efektywne nastawienie organu antymonopolowego. Konkretnych i bardziej precyzyjnych postanowień będzie można, zgodnie z zapowiedzią Prezes UOKiK, spodziewać się w ciągu najbliższych kilku miesięcy. Jeśli więc zmiany wejdą w życie – to w perspektywie najbliższego roku.

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Kwiecień 10, 2012 19:14
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found