Zapowiedź głębokich zmian w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów

Piotr S. Borowiec
Dodane przez Piotr S. Borowiec Luty 14, 2012 12:45 Uaktualniony

Zapowiedź głębokich zmian w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów

Gorąco polecamy sygnalizowany już przez Szymona wywiad z Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Panią Małgorzatą Krasnodębską-Tomkiel, zamieszczony w Bloomberg Businessweek Polska (Nr 2/2012, 24 stycznia – 5 lutego 2012, str. 32-33).  Oprócz ciekawych informacji o tym, jak aktywność Urzędu widzi jego Prezes („Nie chcemy być jak policjant wyskakujący zza krzaka z radarem, tylko pokazać gdzie radar stoi”) i jak ta aktywność będzie wyglądać w 2012 r., wywiad przynosi niezwykle ciekawe informacje o toczących się w Urzędzie pracach legislacyjnych nad nowymi wyjaśnieniami oraz zmianami w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów (‘Ustawa’).

Jeżeli chodzi o miękkie instrumenty wdrażania prawa konkurencji, Prezes UOKiK jeszcze w tym roku zamierza skierować do konsultacji społecznych dwa projekty wyjaśnień, które podobnie jak dokumenty już obowiązujące mają przedsiębiorcom wyjaśnić praktyczne aspekty stosowania przepisów Ustawy. Oprócz kolejnych wytycznych z zakresu postępowania w sprawach kontroli koncentracji możemy oczekiwać również wytycznych w sprawie procedury wydawania tzw. decyzji zobowiązaniowych (więcej o charakterze decyzji zobowiązaniowej oraz o problemach związanych z jej wydawaniem w artykułach Katarzyny Mrzygłód: „Decyzja zobowiązująca w prawie konkurencji UE, cz. I i II, Europejski Przegląd Sądowy, luty i marzec 2010).

Natomiast z perspektywy dotychczasowych zmian ustawodawstwa antymonopolowego, zapowiadana przez Panią Prezes w wywiadzie „daleko idąca nowelizacja przepisów antymonopolowych” wydaje się rzeczywiście głęboka i mająca charakter systemowy. Sądząc po dwóch wskazanych w wywiadzie innowacjach jakie czekają Ustawę – o ile nie wyczerpują całości noweli – można powiedzieć jedno:  zapowiada się mała rewolucja, a nie lifting przepisów, do czego przyzwyczaiły nas dotychczasowe zmiany legislacyjne.

Mianowicie, oprócz realizacji zgłaszanego od dłuższego czasu przez praktyków postulatu o konieczności wprowadzenia dwuetapowej procedury w postępowaniu z zakresu kontroli koncentracji (na wzór np. postępowania przed Komisją Europejską), UOKiK pracuje nad poszerzeniem katalogu instrumentów do walki z antykonkurencyjnymi porozumieniami. Prawdopodobnie wychodząc z założenia, że wykrywania nowotworów na zdrowym ciele konkurencji (jak zwykł określać kartele unijny Komisarz ds. konkurencji, Mario Monti [dziękuję za czujność, cytat w komentarzach] ) nic tak nie wspiera, jak system zachęt finansowych, rozważa się wprowadzenie nieznanej dotąd Ustawie instytucji dobrowolnego poddania się karze (DPK). Ta  charakterystyczna dla procedury karnej oraz prawa karnego skarbowego instytucja miałaby w założeniu stworzyć przedsiębiorcy „szansę na mniej srogą sankcję finansową„. Oprócz programu łagodzenia kar byłby to zatem drugi instrument mający zwiększyć efektywność wykrywania przez Prezesa UOKiK niedozwolonych porozumień. Na tym etapie trudno oczywiście dyskutować o szczegółach, ale prima facie pomysł implementowania do Ustawy instytucji właściwej stricte regulacjom karnym z pewnością będzie rodził wiele pytań. Mając na uwadze, jak funkcjonują podobne instytucje w procedurze karnej, czy prawie karnym skarbowym, istotne będzie nie tylko sformułowanie samych przesłanek materialnych, od spełnienia których zależeć będzie możliwość ubiegania się o DPK (np. kwestia winy czy rodzaj deliktu antymonopolowego). Równie ważna będzie kwestia uregulowania ram proceduralnych, w szczególności określenia, kto (Prezes UOKiK czy SOKiK), na którym etapie postępowania, i w oparciu o jakie dowody będzie decydować o zaakceptowaniu warunków DPK.

W świetle zapowiedzi wprowadzenia do Ustawy instytucji dobrowolnego poddania się karze oraz dostrzeganego – także przez urząd – problemu odroczonej sprawiedliwości w postępowaniu przed sądami, intrygująco brzmią natomiast słowa Pani Prezes o tym, że wolałaby aby „rynek patrzył na urząd, jak na prokuraturę”.  Czyżby sygnalizowana w wywiadzie głęboka nowela Ustawy zapowiadała także fundamentalną zmianę w samej procedurze egzekwowania reguł konkurencji i odejście od dotychczasowego modelu procedury hybrydowej (administracyjno-sądowej) na rzecz modelu amerykańskiego, z silnym urzędem prokuratorskim i przesunięciem rozstrzygnięcia sprawy na etap postępowania sądowego? Wchodząca w życie w maju 2012 roku nowela procedury cywilnej likwidująca postępowanie w sprawach gospodarczych, ale utrzymująca swoistość postępowania w sprawach z zakresu ochrony konkurencji, takiej rewolucji nie zapowiada. Na razie możemy więc jedynie spekulować.

W kontekście dotychczasowych niedostatków regulacji postępowania przed Prezesem UOKiK i sądami powszechnymi – wynikających w przeważającej mierze właśnie z hybrydowego charakteru postępowania – oraz zapowiadanych zmian już teraz można pokusić się o postawienie pytania o przyszłość publicznoprawnego modelu wdrażania reguł konkurencji. Może okazać się bowiem, że widoczne ciążenie postępowania przed Prezesem UOKiK w kierunku postępowania prokuratorskiego, czego sygnałem wydaje się być zapowiadana nowa instytucja DPK, przy równoczesnym braku informacji o zmianach w gwarancjach procesowych stron (np. umożliwienie kwestionowania przed sądem uchybień zaistniałych w postępowaniu przed Prezesem UOKiK, czy też powołanie do życia znanej na gruncie europejskim instytucji hearing officer) oraz niskiej wydolności sytemu sądowego spowoduje, że obecny model postępowania hybrydowego wyczerpie swoją formułę. Dopóki jednak projekt zmian nie zostanie ogłoszony, pozostaje nam trwać w domysłach i liczyć, że zmiany będą przedmiotem dyskusji jakościowo innej od tej toczącej się w kwestii regulacji dostępu do treści w Internecie.

Piotr S. Borowiec
Dodane przez Piotr S. Borowiec Luty 14, 2012 12:45 Uaktualniony
Napisz komentarz

1 Komentarz

  1. ola Luty 14, 23:28

    „Cartels are like cancers on the open market economy, which forms the
    very basis of our Community […]”
    Mario Monti, ex-Commissioner for Competition

    Odpowiedz na ten komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found