Kartel mobilny wart 113 milionów złotych?

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Grudzień 14, 2011 09:44 Uaktualniony

Kartel mobilny wart 113 milionów złotych?

Poniżej przedstawiam artykuł mojego współautorstwa opublikowany w Gazecie Finansowej w dniu 9 grudnia 2011 r.

W dniu 23 listopada 2011 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) wydała decyzję nr DOK 8/2011 w której uznała, że doszło do nielegalnego porozumienia antykonkurencyjnego zawartego na krajowym detalicznym rynku telefonii ruchomej pomiędzy największymi operatorami telefonii komórkowej: Polkomtelem SA, Polską Telefonią Cyfrową SA (PTC), Polską Telefonią Komórkow\ą Centertel sp. z o.o. oraz P4 sp. z o.o. Porozumienie polegało na uzgodnionym zachowaniu wszystkich wspomnianych podmiotów wobec hurtowego operatora telewizji mobilnej – spółki Info-TV-FM sp. z o.o. Za udział w nielegalnym porozumieniu Prezes UOKiK ukarała uczestników kartelu karami pieniężnymi o łącznej wysokości ponad 113 mln zł.
A zaczęło się w 2009 r…
Wówczas to Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej przyznał rezerwację częstotliwości umożliwiającej m.in. odbiór telewizji w telefonie komórkowym w technologii cyfrowej (tzw. DVB-H) spółce Info-TV-FM. Wielkim przegranym przetargu okazało się konsorcjum Mobile TV (zawiązane przez 4 największych operatorów komórkowych). Wtedy to zaczęły się problemy, bowiem do uruchomienia usługi w ramach nowej częstotliwości przez Info-TV-FM potrzebne było podpisanie kontraktów i współpraca z operatorami komórkowymi. Sami operatorzy, w ramach nielegalnego porozumienia (również i w szczególności poprzez wymianę informacji) postanowili w jednakowy sposób traktować wygraną spółkę, w efekcie uniemożliwiając rozwój technologii w ramach nowej częstotliwości.
Dawn raids
Do zebrania wystarczających dowodów na wydanie przedmiotowej decyzji o kartelu operatorów komórkowych, przyczyniły się kontrole w siedzibach spółek PTC oraz Polkomtela. W toku kontroli, doszło zdaniem Prezes UOKiK do celowych utrudnień oraz braku współdziałania w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniajacego. Konsekwencją utrudnień i opóźnień w przeprowadzeniu przez urzędników UOKiK kontroli były dwie kary nałożone przez Prezes UOKiK na spółki PTC (123 miliony zł) oraz Polkomtel (130 milionów złotych).
Postępowanie antymonopolowe
21 września 2010 r. zostało wszczęte postępowanie antymonopolowe, czyli właściwe postępowanie zmierzające do ewentualnego stwierdzenia stosowania przez przedsiębiorców praktyk antykonkurencyjnych. Na początku Prezes UOKiK prowadziła postępowanie pod kątem naruszenia przepisów polskiej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jednak w lipcu 2011 r. uznała, że zarzucana operatorom praktyka mogła mieć wpływ na handel między państwami członkowskimi UE, a co za tym idzie, mogła stanowić naruszenie także prawa wspólnotowego. Z tego względu, projekt decyzji kończącej sprawę musiał zostać przedstawiony Komisji Europejskiej, która – jak wynika z uzasadnienia Decyzji – nie wniosła w tym zakresie zastrzeżeń.
W trakcie postępowania operatorzy mieli możliwość wglądu do akt sprawy, jednak ze względu na to, że część informacji stanowiła tajemnicę poszczególnych przedsiębiorców, wgląd do części dokumentów został operatorom ograniczony.
Efektem postępowania antymonopolowego była wydana 23 listopada 2011 r. decyzja, stwierdzająca, że Polkomtel, PTC, PTK Centertel oraz P4 zawarły porozumienie na krajowym rynku detalicznym telefonii ruchomej oraz, że takie porozumienie stanowiło praktykę ograniczającą konkurencję w rozumieniu zarówno polskiej ustawy, jak i przepisów prawa UE. nałożenie wspomnianych kar pieniężnych w łącznej wysokości ponad 113 mln zł
Decyzja – antykonkurencyjne porozumienie
W decyzji Prezes UOKiK zarzuciła operatorom dokonywanie uzgodnień dotyczących kształtowania relacji ze spółką Info-TV-FM,, a także wymianę informacji o ocenie oferty tej spółki przez poszczególnych operatorów oraz dokonywanie uzgodnień dotyczących publicznego kwestionowania tej oferty. Według Prezes UOKiK przedstawiciele operatorów tego rodzaju uzgodnień dokonywali zarówno podczas spotkań osobistych, korespondencji mailowej, jak i poprzez wymianę informacji w ramach spółki celowej, powołanej przez nich na potrzeby przetargu na telewizję mobilną. Wymieniane informacje dotyczyły zaś oceny działań spółki Info-TV-FM, strategii jaką zamierzają obrać operatorzy w sytuacji przegranej w przetargu, a także przedsięwzięć w zakresie komunikacji i PR, które miały na celu kwestionowanie wiarygodności Info-TV-FM i przygotowanej przez nią dla operatorów oferty.
To wszystko doprowadziło, zdaniem Prezes UOKiK, do przejrzystości działań największych na rynku konkurentów. Brak niepewności co do zamierzonych działań konkurentów w zakresie telewizji mobilnej zniechęcał operatorów do podejmowania jakiejkolwiek indywidualnej współpracy ze spółką Info-TV-FM, co zapobiegło rozwojowi rynku telewizji mobilnej i pozbawiło konsumentów możliwości skorzystania z tego rodzaju usług.
Rynki właściwe w sprawie
Z uzasadnienia decyzji wyłania się kilka ciekawych problemów. Jednym z nich jest kwestia wyznaczenia rynków właściwych produktowo. Prezes UOKiK uznał, że porozumienie zawarte zostało na krajowym detalicznym rynku telefonii ruchomej, a antykonkurencyjne skutki wystąpiły zarówno na tym rynku, jak i na krajowym hurtowym rynku usług telewizji mobilnej świadczonych w technologii DVB-H.
Tak szerokie wyznaczenie rynku wydaje się ciekawe, gdyż oznacza zestawienie ze sobą różnorodnych usług świadczonych przez operatorów telefonii ruchomej, takich jak usługi głosowe, usługi telewizyjne, transmisja danych, sms, mms itp., których wzajemna substytucyjność nie jest oczywista. Zdaniem Prezes UOKiK usługi te powinny być analizowane jako pakiety, gdyż w taki sposób są oferowane klientom.
Równoległe zastosowanie prawa UE
Kolejnym zagadnieniem jest równoległe zastosowanie prawa polskiego i prawa UE, tzn. wydanie decyzji jednocześnie na podstawie przepisów unijnych i krajowych. Prezes UOKiK jest do tego zobligowany, gdy dana praktyka przedsiębiorców może mieć odczuwalny wpływ na handel między państwami członkowskimi UE. W omawianej sprawie miał o tym świadczyć fakt przynależności operatorów do międzynarodowych grup kapitałowych, oraz to, że w przypadku uruchomienia projektu telewizji mobilnej, dostawcami urządzeń niezbędnych do jej funkcjonowania mogliby być przedsiębiorcy z innych państw członkowskich.
Zgoda na spółkę celową, kara za koordynację?
Jak już wspomniano, przedmiotem omawianej decyzji była szeroko pojęta koordynacja działań wobec spółki Info-TV-FM. Należy jednak pamiętać, że spółka Mobile TV, poprzez którą w znacznej mierze miała realizować się koordynacja działań operatorów, została powołana przez tych samych 4 operatorów jako spółka celowa, na potrzeby udziału w postępowaniu konkursowym na telewizję mobilną przed Prezesem UKE. Zgodnie z u.o.k.k. zamiar utworzenia tej spółki został przez przedsiębiorców w odpowiednim czasie zgłoszony Prezes UOKiK, która po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania uznała, że nie stanowi ona zagrożenia dla konkurencji, wydając zgodę na taką koncentrację. Jak stwierdzono w decyzji, operatorzy powołując tę spółkę podjęli współpracę w celu zapewnienia każdemu z nich równego dostępu do usług telewizji mobilnej. Interesujące jest zatem, że wymiana informacji między tymi samymi przedsiębiorcami, która mogła być przecież prowadzona w tym samym celu, uznana została potem za naruszającą konkurencję. Ponadto, czy fakt podjęcia przez operatorów samodzielnych negocjacji z Info-TV-FM, nie oznaczał końca działalności kartelu?
Opłacalność usługi bez znaczenia?
Jednym z głównych argumentów podnoszonych przez przedsiębiorców na swoją obronę, był natury ekonomicznej – nieopłacalność całego przedsięwzięcia związanego z wprowadzeniem telewizji mobilnej. Jak pokazują bowiem doświadczenia innych krajów implementacja projektu wymaga istotnych nakładów, ceny usługi pozostają dość wysokie a popyt nie rekompensuje w wystarczającym stopniu kosztów. Dodatkowo, podnoszono, że kryzys ekonomiczny miał istotny wpływ na decyzję o nieangażowaniu się operatorów w ten projekt. Prezes UOKiK stwierdziła natomiast słusznie, że brak rentowności usługi nie uzasadnia w żaden sposób koordynacji działań przedsiębiorców w tym zakresie, a przewinienie polega nawet nie na niewprowadzaniu tych usług do swojej oferty, lecz na uzgadnianiu wspólnego postępowania, które eliminuje niepewność co do planów konkurentów, a co za tym idzie osłabia motywację do konkurowania m.in. poprzez wprowadzanie nowych usług.

Szymon Syp
Dodane przez Szymon Syp Grudzień 14, 2011 09:44 Uaktualniony
Napisz komentarz

Brak komentarzy

Co o tym myślisz?

Bądź pierwszą osobą która doda komentarz do artykułu.

Napisz komentarz
Zobacz komentarze

Napisz komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.
Wymagane pola oznaczone są*

Wydarzenia

No events found